Cách hạch toán tài khoản 112 đơn giản, dễ hiểu

Hạch toán tài khoản 112 – Tiền gửi ngân hàng là nghiệp vụ kế toán cơ bản nhưng cực kỳ quan trọng, đặc biệt với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) tại Việt Nam.

Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính, tài khoản 112 phản ánh chính xác số dư và biến động của các khoản tiền gửi tại ngân hàng, bao gồm tiền Việt Nam, ngoại tệ và vàng tiền tệ.

Nắm vững phương pháp hạch toán giúp doanh nghiệp quản lý dòng tiền hiệu quả, đảm bảo tính minh bạch, tuân thủ pháp luật và tránh sai sót trong báo cáo tài chính.

Bài viết này sẽ cung cấp hướng dẫn chi tiết và dễ hiểu, giúp bạn thực hiện đúng các nghiệp vụ liên quan đến tài khoản 112.

Khái niệm và vai trò tài khoản 112 – Tiền gửi ngân hàng

Định nghĩa tài khoản 112 theo Thông tư 200

Tài khoản 112 “Tiền gửi ngân hàng” được sử dụng để phản ánh số tiền gửi không kỳ hạn tại các ngân hàng, Kho bạc Nhà nước của doanh nghiệp. Mục đích chính là theo dõi số dư và các giao dịch tăng, giảm của các khoản tiền này. Tài khoản 112 có kết cấu là tài khoản tài sản, do đó, số phát sinh bên Nợ phản ánh số tiền gửi vào, số phát sinh bên Có phản ánh số tiền rút ra hoặc chuyển đi, và số dư cuối kỳ nằm bên Nợ, thể hiện số tiền còn lại tại ngân hàng.

Các loại tiền gửi được phản ánh: tiền VNĐ, ngoại tệ, vàng tiền tệ

Tài khoản 112 chi tiết thành các tài khoản cấp 2 để quản lý từng loại tiền:

+ TK 1121: Tiền Việt Nam (VNĐ).

+ TK 1122: Ngoại tệ.

+ TK 1123: Vàng tiền tệ (áp dụng cho các tổ chức được phép kinh doanh vàng).

Vai trò của tài khoản 112 trong quản lý dòng tiền và thanh toán doanh nghiệp

Tài khoản 112 đóng vai trò trung tâm trong hoạt động thanh toán và quản lý dòng tiền của doanh nghiệp. Nó giúp kế toán và ban lãnh đạo nắm bắt được khả năng thanh toán, thực hiện các giao dịch chuyển khoản, nhận tiền từ khách hàng, chi trả cho nhà cung cấp, nộp thuế… một cách kịp thời và an toàn. Việc hạch toán chính xác tài khoản 112 là cơ sở để lập các báo cáo tài chính đáng tin cậy.

Hướng dẫn hạch toán các nghiệp vụ chính trên tài khoản 112

Giao dịch gửi tiền và rút tiền tại ngân hàng

– Gửi tiền mặt vào ngân hàng: Nợ TK 112 / Có TK 111.

– Rút tiền gửi ngân hàng về nhập quỹ tiền mặt: Nợ TK 111 / Có TK 112.

Nhận tiền từ khách hàng, đối tác bằng chuyển khoản

– Nhận tiền thanh toán công nợ từ khách hàng: Nợ TK 112 / Có TK 131.

– Nhận tiền bán hàng hóa, dịch vụ: Nợ TK 112 / Có TK 511 (doanh thu) và Có TK 3331 (thuế GTGT nếu có).

– Nhận tiền vay từ ngân hàng hoặc các tổ chức tín dụng: Nợ TK 112 / Có TK 341.

Thanh toán các khoản chi phí, nợ phải trả qua tài khoản 112

– Thanh toán nợ cho nhà cung cấp: Nợ TK 331 / Có TK 112.

– Nộp các khoản thuế, phí, lệ phí cho Nhà nước: Nợ TK 333 / Có TK 112.

– Chi tiền gửi ngân hàng để thanh toán lương, thưởng: Nợ TK 334 / Có TK 112.

Ghi nhận các khoản chênh lệch tỷ giá và đánh giá lại ngoại tệ cuối kỳ

Đối với tiền gửi ngoại tệ, doanh nghiệp cần hạch toán chênh lệch tỷ giá phát sinh và đánh giá lại số dư cuối kỳ.

– Lãi tỷ giá: Nợ TK 1122 / Có TK 515.

– Lỗ tỷ giá: Nợ TK 635 / Có TK 1122.

Ghi chú các chứng từ và quy trình kiểm soát, đối chiếu

Các chứng từ gốc quan trọng bao gồm Ủy nhiệm chi, Ủy nhiệm thu, Giấy báo Có/Nợ của ngân hàng, Séc, Bảng kê thanh toán. Kế toán cần thường xuyên đối chiếu sổ phụ ngân hàng với sổ kế toán để đảm bảo số liệu khớp đúng, phát hiện và xử lý kịp thời các sai lệch. Quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ giúp hạn chế rủi ro và tăng cường tính minh bạch.

Phân biệt tài khoản 112 với tài khoản 111

Phạm vi sử dụng và cơ cấu tài khoản 111 và 112

Mặc dù cả hai tài khoản 111 (Tiền mặt) và 112 (Tiền gửi ngân hàng) đều phản ánh các khoản tiền của doanh nghiệp, chúng có phạm vi và phương thức quản lý khác nhau. Tài khoản 111 dùng để hạch toán tiền mặt tại quỹ của doanh nghiệp, là tiền thực tế được giữ trực tiếp. Ngược lại, tài khoản 112 theo dõi tiền gửi tại các tổ chức tín dụng.

Ví dụ minh họa các trường hợp sử dụng tiền mặt và tiền gửi ngân hàng

Ví dụ, khi doanh nghiệp nhận tiền mặt từ khách hàng, kế toán ghi Nợ TK 111. Khi chi tiền mặt mua văn phòng phẩm giá trị nhỏ, ghi Có TK 111. Ngược lại, khi khách hàng chuyển khoản thanh toán, ghi Nợ TK 112. Khi doanh nghiệp chuyển khoản thanh toán lương cho nhân viên, ghi Có TK 112. Sự phân biệt này rất quan trọng để kế toán SME quản lý hiệu quả nguồn vốn.

Lưu ý về quản lý dòng tiền và rủi ro thanh toán

Việc sử dụng tiền gửi ngân hàng (TK 112) thường an toàn hơn và dễ kiểm soát hơn so với tiền mặt (TK 111), đặc biệt với các giao dịch có giá trị lớn hoặc cần minh bạch hóa. Tuy nhiên, tiền mặt tại quỹ vẫn cần thiết cho các chi tiêu nhỏ lẻ, đột xuất. Doanh nghiệp cần duy trì một cơ cấu tiền mặt và tiền gửi hợp lý để tối ưu hóa quản lý dòng tiền và giảm thiểu rủi ro.

Tác động của quản lý tiền gửi đến báo cáo tài chính

Thông tin từ TK 111 và 112 trực tiếp ảnh hưởng đến chỉ tiêu “Tiền và các khoản tương đương tiền” trên Bảng cân đối kế toán, phản ánh khả năng thanh toán ngắn hạn của doanh nghiệp.

Đặc điểm	Tài khoản 111 (Tiền mặt)	Tài khoản 112 (Tiền gửi ngân hàng)
Nơi quản lý	Tại quỹ của doanh nghiệp	Tại ngân hàng, Kho bạc Nhà nước
Hình thức	Tiền giấy, tiền xu	Số dư trên tài khoản ngân hàng
Giao dịch phổ biến	Thu/chi tiền lẻ, lương, mua vật tư nhỏ	Chuyển khoản, thanh toán điện tử, nhận tiền lớn

FAQ về hạch toán tài khoản 112

Q1: Tài khoản 112 dùng để làm gì?
Trả lời: Tài khoản 112 dùng để ghi nhận số tiền gửi tại ngân hàng của doanh nghiệp và các biến động tăng, giảm của các khoản tiền này theo quy định của Thông tư 200/2014/TT-BTC.

Q2: Có những loại tài khoản cấp 2 nào trong tài khoản 112?
Trả lời: Theo Thông tư 200, tài khoản 112 có 3 tài khoản cấp 2 phổ biến: 1121 (Tiền Việt Nam), 1122 (Ngoại tệ) và 1123 (Vàng tiền tệ).

Q3: Khi nào ghi tăng và giảm tài khoản 112?
Trả lời: Tài khoản 112 được ghi tăng (Nợ) khi doanh nghiệp gửi tiền vào ngân hàng, nhận tiền chuyển khoản từ khách hàng/đối tác, hoặc nhận tiền vay. Tài khoản này được ghi giảm (Có) khi doanh nghiệp rút tiền mặt, chuyển tiền thanh toán nợ, nộp thuế, hoặc chi trả các khoản khác qua ngân hàng.

Q4: Tài khoản 112 khác gì với tài khoản 111?
Trả lời: Tài khoản 111 phản ánh tiền mặt tại quỹ của doanh nghiệp, trong khi tài khoản 112 phản ánh tiền gửi tại các tổ chức ngân hàng. TK 111 dùng cho giao dịch tiền mặt trực tiếp, còn TK 112 dùng cho giao dịch qua hệ thống ngân hàng.

Việc hạch toán tài khoản 112 đúng quy định của Thông tư 200/2014/TT-BTC là nền tảng cho công tác kế toán chính xác và quản lý tài chính hiệu quả tại các doanh nghiệp.

Kế toán viên cần nắm vững các nguyên tắc, nghiệp vụ chính và phương pháp đối chiếu số liệu để đảm bảo tính minh bạch, chính xác cho dòng tiền ngân hàng.

Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn là yếu tố then chốt để đưa ra quyết định kinh doanh sáng suốt, quản lý rủi ro và tối ưu hóa nguồn vốn lưu động.

Hãy thường xuyên rà soát quy trình hạch toán và cập nhật các quy định mới nhất để đảm bảo hoạt động kế toán luôn đạt chuẩn.

Related Articles