Hướng dẫn hạch toán tài khoản 156 thông tư 133 chi tiết

Tài khoản 156 Thông tư 133 là một trong những tài khoản kế toán quan trọng, phản ánh giá trị hiện có và biến động của các loại hàng hóa trong doanh nghiệp.

Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) tại Việt Nam, nắm vững cách hạch toán tài khoản này theo Thông tư 133/2016/TT-BTC giúp đảm bảo báo cáo tài chính minh bạch, chính xác và tuân thủ các quy định pháp luật về thuế.

Bài viết này cung cấp hướng dẫn chi tiết về định nghĩa, nguyên tắc, phương pháp hạch toán và những lưu ý quan trọng, giúp kế toán viên dễ dàng áp dụng vào thực tế, quản lý hàng tồn kho hiệu quả và tránh các sai sót không đáng có.

Tài khoản 156 theo Thông tư 133 là gì?

Tài khoản 156 “Hàng hóa” theo Thông tư 133/2016/TT-BTC là công cụ kế toán thiết yếu cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, dùng để phản ánh giá trị hiện có và biến động tăng, giảm của các loại hàng hóa. Hàng hóa ở đây là những sản phẩm mua vào để bán ra, bao gồm hàng hóa mua ngoài, hàng gia công chế biến hoặc thành phẩm thuê ngoài gia công, chờ bán trong chu kỳ kinh doanh thông thường.

Tìm hiểu thêm: tài khoản 156 theo thông tư 200

Phạm vi và nguyên tắc áp dụng

Tài khoản 156 áp dụng cho SMEs không thuộc đối tượng Thông tư 200/2014/TT-BTC. Nó ghi nhận hàng hóa tại kho, hàng gửi đi bán, hàng nhận ký gửi, ký cược và hàng mua đang trên đường. Các chi phí thu mua hàng hóa cũng được hạch toán vào tài khoản này nếu doanh nghiệp áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên. Nguyên tắc ghi nhận là theo giá gốc, bao gồm giá mua và các chi phí liên quan trực tiếp đến việc đưa hàng hóa về kho.

Vai trò trong quản lý và báo cáo

Việc hạch toán đúng tài khoản 156 là nền tảng để kiểm soát chặt chẽ hàng hóa tồn kho, xác định giá vốn hàng bán và lợi nhuận gộp chính xác. Điều này cung cấp thông tin đáng tin cậy cho báo cáo tài chính, giúp ban lãnh đạo đưa ra quyết định kinh doanh hiệu quả và đảm bảo tuân thủ các quy định về thuế, tránh các sai sót trong quản lý tồn kho.

Cách hạch toán tài khoản 156 theo Thông tư 133

Để hạch toán tài khoản 156 “Hàng hóa” theo Thông tư 133, kế toán cần tuân thủ nguyên tắc giá gốc. Dưới đây là các nghiệp vụ kinh tế cơ bản:

1. Ghi nhận tăng tài khoản 156 (Nhập kho hàng hóa)

Khi mua hàng hóa nhập kho, hoặc phát sinh chi phí thu mua trực tiếp (vận chuyển, bốc dỡ), kế toán ghi:

Nợ TK 156 (Giá mua chưa thuế + Chi phí thu mua)

Nợ TK 133 (Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ)

Có TK 111, 112, 331 (Tổng giá thanh toán)

2. Ghi nhận giảm tài khoản 156 (Xuất kho hàng hóa)

Khi hàng hóa xuất kho để bán, bị hư hỏng, mất mát, hoặc trả lại người bán, kế toán thực hiện giảm giá trị tài khoản 156:

Nợ TK 632 (Giá vốn hàng bán)

Có TK 156 (Giá gốc hàng xuất kho)

Thuế GTGT đầu vào liên quan đến hàng hóa được phản ánh vào TK 133 và cần hóa đơn hợp lệ để khấu trừ.

Ví dụ:

Mua hàng A giá 50 triệu, VAT 10%. Chi phí vận chuyển 1 triệu (chưa VAT).

+ Nhập kho: Nợ TK 156: 51 tr; Nợ TK 133: 5,1 tr; Có TK 331/112: 56,1 tr.

+ Xuất bán: Nợ TK 632: 51 tr; Có TK 156: 51 tr.

Phân biệt tài khoản 156 với các tài khoản tồn kho khác và lưu ý kế toán

Để đảm bảo tính chính xác trong hạch toán, kế toán viên cần phân biệt rõ tài khoản 156 với các tài khoản hàng tồn kho khác và tránh những sai sót phổ biến.

Phân biệt TK 156, TK 152 và TK 154

Tài khoản	Nội dung phản ánh
TK 156	Hàng hóa mua để bán (sản phẩm hoàn chỉnh).
TK 152	Nguyên vật liệu cho sản xuất.
TK 154	Chi phí sản xuất dở dang.

Lỗi thường gặp và cách khắc phục

Các lỗi phổ biến bao gồm không ghi nhận đầy đủ chi phí thu mua vào giá gốc, nhầm lẫn loại hình tồn kho, hoặc không kiểm kê đối chiếu sổ sách và thực tế. Để khắc phục, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình nhập xuất kho chuẩn mực, thực hiện kiểm kê định kỳ và đối chiếu chi tiết. Việc ghi nhận đúng tài khoản 156 không chỉ đảm bảo giá vốn hàng bán chính xác, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và thuế TNDN, mà còn giúp tránh các rủi ro bị cơ quan thuế xử phạt, giữ vững uy tín doanh nghiệp.

FAQ về tài khoản 156 thông tư 133

Q1: Tài khoản 156 phản ánh điều gì?

Trả lời: Tài khoản 156 phản ánh giá trị hiện có và biến động tăng, giảm của các loại hàng hóa mua vào để bán trong doanh nghiệp, bao gồm cả hàng hóa tại kho và hàng hóa đang trên đường đi.

Q2: Khi nào ghi tăng và ghi giảm tài khoản 156?

Trả lời: Ghi tăng khi nhập kho hàng hóa mua về, hàng hóa thuê ngoài gia công hoặc các chi phí thu mua trực tiếp. Ghi giảm khi xuất kho bán hàng, hàng hóa bị hư hỏng, mất mát, hoặc trả lại cho người bán.

Q3: Tài khoản 156 khác gì so với tài khoản 152 và 154?

Trả lời: TK 156 dùng cho hàng hóa mua để bán. TK 152 dùng cho nguyên liệu, vật liệu dùng cho sản xuất. TK 154 dùng để tập hợp chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang, chưa hoàn thành.

Q4: Chi phí thu mua hàng hóa có được ghi vào tài khoản 156 không?

Trả lời: Có, theo Thông tư 133, chi phí thu mua hàng hóa (như chi phí vận chuyển, bốc dỡ) được hạch toán trực tiếp vào TK 156 để hình thành giá gốc của hàng hóa, nếu doanh nghiệp áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên.

Nắm vững tài khoản 156 theo Thông tư 133 là yếu tố then chốt giúp các kế toán viên SME quản lý hàng hóa tồn kho hiệu quả và đảm bảo tính chính xác của dữ liệu kế toán.

Hiểu rõ định nghĩa, nguyên tắc hạch toán tăng giảm, phân biệt với các tài khoản tồn kho khác, cùng việc nhận diện và khắc phục các sai sót thường gặp, sẽ giúp lập báo cáo tài chính trung thực và tuân thủ pháp luật thuế.

Các kế toán viên nên thường xuyên rà soát quy trình kế toán nội bộ và cập nhật các quy định mới nhất từ Bộ Tài chính để nâng cao năng lực quản lý tài chính cho doanh nghiệp.

Bài viết cùng chủ đề