Hộ kinh doanh có doanh thu trên 100 triệu

Hộ kinh doanh có doanh thu trên 100 triệu

Hộ kinh doanh có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm là ngưỡng quan trọng xác định nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo quy định hiện hành. Rất nhiều chủ hộ kinh doanh và kế toán mới vào nghề thường lúng túng khi xác định doanh thu tính thuế, dẫn đến tình trạng kê khai thiếu doanh thu từ các nguồn bán hàng online hoặc bị ấn định thuế do thiếu chứng từ hợp lệ.

Bài viết này sẽ làm rõ các loại thuế phải nộp, cách tính toán chi tiết và những rủi ro pháp lý cần tránh trong kỳ quyết toán thuế cuối năm.

Quy định thuế với hộ kinh doanh có doanh thu trên 100 triệu

Khái niệm và căn cứ pháp lý

Theo Luật Quản lý thuế và Thông tư 40/2021/TT-BTC, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh trong năm dương lịch trên 100 triệu đồng thuộc đối tượng phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN. Ngược lại, nếu doanh thu từ 100 triệu đồng trở xuống, hộ kinh doanh sẽ được miễn hai loại thuế này.

Cần lưu ý, doanh thu để xác định ngưỡng 100 triệu là tổng doanh thu phát sinh trong năm, bao gồm cả tiền bán hàng, tiền gia công, tiền hoa hồng, tiền cung ứng dịch vụ… được xác định trên hóa đơn, hợp đồng hoặc chứng từ thực tế.

Tham khảo thêm: Kế toán hộ kinh doanh cần làm những gì?

Các loại thuế phải nộp và định hướng sau 2026

Khi vượt ngưỡng doanh thu 100 triệu, hộ kinh doanh phải hoàn thành các nghĩa vụ sau:

+ Lệ phí môn bài: Dựa trên doanh thu năm. Mức đóng dao động từ 300.000đ đến 1.000.000đ/năm (theo Nghị định 139/2016/NĐ-CP).

+ Thuế GTGT và Thuế TNCN: Tính theo phương pháp khoán hoặc kê khai dựa trên tỷ lệ % doanh thu quy định cho từng ngành nghề.

Hiện nay, có nhiều thảo luận về việc nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế lên 200 triệu đồng từ sau năm 2026 để phù hợp với trượt giá. Tuy nhiên, tại thời điểm hiện tại, kế toán và chủ hộ vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt mốc 100 triệu để tránh bị truy thu và phạt chậm nộp.

2. Cách tính thuế, hạch toán và kê khai chi tiết

Cách tính thuế GTGT, TNCN và lệ phí môn bài

Công thức chung xác định số thuế phải nộp:

Số thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế GTGT x Tỷ lệ thuế GTGT
Số thuế TNCN phải nộp = Doanh thu tính thuế TNCN x Tỷ lệ thuế TNCN

Dưới đây là bảng tỷ lệ thuế áp dụng cho một số lĩnh vực phổ biến (theo Thông tư 40/2021/TT-BTC):

Lĩnh vực kinh doanh Tỷ lệ thuế GTGT Tỷ lệ thuế TNCN
Phân phối, cung cấp hàng hóa (bán lẻ, tạp hóa) 1% 0,5%
Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu 5% 2%
Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hóa 3% 1,5%

Ví dụ minh họa: Hộ kinh doanh A mở cửa hàng tạp hóa, năm 2024 có doanh thu 250 triệu đồng. Nghĩa vụ thuế như sau:

+ Lệ phí môn bài (bậc 100-300 triệu): 300.000 đồng/năm.

+ Thuế GTGT: 250 triệu x 1% = 2.500.000 đồng.

+ Thuế TNCN: 250 triệu x 0,5% = 1.250.000 đồng.

Hạch toán và quy trình kê khai

Đối với hộ kinh doanh thực hiện ghi sổ kế toán (thường áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 88/2021 hoặc tham khảo Thông tư 133), việc hạch toán thuế giúp theo dõi chính xác nghĩa vụ tài chính.

+ Bút toán ghi nhận thuế phải nộp: Nợ TK 642 (Chi phí) / Có TK 333 (Thuế và các khoản phải nộp).

+ Khi nộp tiền vào ngân sách: Nợ TK 333 / Có TK 111, 112.

Về kê khai, hộ kinh doanh sử dụng mẫu tờ khai 01/CNKD. Hiện nay, việc kê khai có thể thực hiện trực tuyến qua Cổng Thuế điện tử (eTax) hoặc ứng dụng eTax Mobile, giúp tiết kiệm thời gian và đảm bảo nộp đúng hạn hồ sơ quyết toán thuế cuối năm.

3. Sai sót thường gặp, rủi ro và kinh nghiệm xử lý

Gian lận doanh thu và rủi ro pháp lý

+ Một sai lầm phổ biến của nhiều hộ kinh doanh là cố tình kê khai doanh thu dưới 100 triệu hoặc chỉ kê khai phần bán hàng trực tiếp, bỏ qua doanh thu từ kênh online (Shopee, TikTok Shop, chuyển khoản ngân hàng). Cơ quan thuế hiện nay đã kết nối dữ liệu với ngân hàng và các sàn thương mại điện tử để rà soát dòng tiền.

+ Nếu bị phát hiện, hộ kinh doanh không chỉ bị truy thu toàn bộ số thuế thiếu mà còn chịu phạt vi phạm hành chính về thuế, tiền chậm nộp. Nghiêm trọng hơn, hành vi trốn thuế với số tiền lớn có thể dẫn đến nguy cơ bị khởi tố hình sự.

Case study thực tế và bài học

Tình huống: Hộ kinh doanh thời trang X tại Hà Nội kê khai thuế khoán với doanh thu 80 triệu/năm (miễn thuế). Tuy nhiên, khi cơ quan thuế kiểm tra sao kê ngân hàng cá nhân của chủ hộ, tổng dòng tiền thu về từ bán hàng lên tới 2 tỷ đồng.

Xử lý: Hộ X bị ấn định lại doanh thu 2 tỷ đồng, truy thu thuế GTGT (1%) và TNCN (0,5%) cho nhiều năm, cộng thêm tiền phạt chậm nộp 0.03%/ngày. Đây là bài học đắt giá về việc tuân thủ kê khai trung thực và lưu trữ đầy đủ hóa đơn điện tử, chứng từ hợp lệ.

4. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Hộ kinh doanh có doanh thu 120 triệu/năm phải nộp những loại thuế nào?
Với doanh thu 120 triệu, hộ kinh doanh phải nộp Lệ phí môn bài bậc 3 (300.000đ/năm), thuế GTGT và thuế TNCN theo tỷ lệ khoán tương ứng với ngành nghề kinh doanh.

Doanh thu tính thuế là doanh thu đã trừ chi phí hay chưa?
Đối với hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán hoặc kê khai, thuế tính trên doanh thu bao gồm toàn bộ tiền bán hàng, cung ứng dịch vụ mà hộ được hưởng, chưa trừ các khoản chi phí đầu vào.

Nếu năm nay kinh doanh thua lỗ nhưng doanh thu vẫn trên 100 triệu thì có phải nộp thuế không?
Có. Thuế đối với hộ kinh doanh tính trực tiếp trên doanh thu, không phụ thuộc vào kết quả kinh doanh lãi hay lỗ. Do đó, dù lỗ nhưng doanh thu trên 100 triệu vẫn phát sinh nghĩa vụ thuế GTGT và TNCN.

Cố tình khai doanh thu dưới 100 triệu để trốn thuế bị xử lý ra sao?
Hành vi này được coi là trốn thuế. Ngoài việc phải nộp đủ số thuế bị truy thu, hộ kinh doanh sẽ bị phạt tiền từ 1 đến 3 lần số thuế trốn tùy mức độ vi phạm theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP.

Kết luận

Việc hiểu đúng và đủ về nghĩa vụ của hộ kinh doanh có doanh thu trên 100 triệu là nền tảng để kinh doanh bền vững. Đừng để những sai sót trong kê khai thuế trở thành gánh nặng tài chính. Hãy chủ động rà soát lại doanh thu, thực hiện đầy đủ hóa đơn điện tử và nghĩa vụ thuế cuối năm để yên tâm phát triển kinh doanh.

Bài viết cùng chủ đề