Hàng gửi bán là tài sản hay nguồn vốn

Hàng gửi bán là tài sản hay nguồn vốn

Hàng gửi bán là tài sản hay nguồn vốn? Bài viết giải thích rõ theo chuẩn mực kế toán VAS và Thông tư 133/200, giúp kế toán hiểu đúng bản chất TK 157, cách trình bày trên báo cáo tài chính và tránh các sai sót thường gặp khi quyết toán thuế.

Hàng gửi bán là tài sản theo VAS và pháp luật

Định nghĩa theo VAS 01 và VAS 02

Theo VAS 01, tài sản là nguồn lực doanh nghiệp kiểm soát và kỳ vọng đem lại lợi ích kinh tế trong tương lai. Hàng gửi bán đáp ứng đủ tiêu chí này vì doanh nghiệp vẫn sở hữu, vẫn chịu rủi ro và hưởng lợi ích khi hàng được tiêu thụ. VAS 02 xếp hàng gửi bán vào nhóm hàng tồn kho, được phản ánh chi tiết trên TK 157, thuộc tài sản ngắn hạn.

Căn cứ pháp lý phân biệt tài sản và nguồn vốn

Bộ luật Dân sự quy định quyền sở hữu chỉ chuyển khi các bên hoàn thành điều kiện giao dịch, thường là khi bên mua chấp nhận hàng và thanh toán. Trước thời điểm đó, hàng gửi bán vẫn thuộc doanh nghiệp nên phải ghi nhận là tài sản. Nguồn vốn chỉ bao gồm nợ phải trả và vốn chủ sở hữu, không bao gồm hàng tồn kho hay hàng gửi bán.

Tham khảo thêm: Hàng gửi đi bán là tài sản hay nguồn vốn

Đặc điểm khẳng định hàng gửi bán là tài sản

Về bản chất, doanh nghiệp vẫn chịu rủi ro hư hỏng, mất mát, chậm bán đối với hàng gửi đại lý. Đồng thời, doanh nghiệp kỳ vọng thu tiền bán hàng trong tương lai và ghi nhận doanh thu, giá vốn khi hàng được bên nhận gửi bán tiêu thụ. Những đặc điểm này khẳng định hàng gửi bán là tài sản lưu động chứ không phải nguồn vốn tài trợ.

Hạch toán hàng gửi bán TK 157 theo VAS

Bút toán ghi nhận và theo dõi hàng gửi bán

Khi xuất hàng gửi bán, kế toán ghi: Nợ TK 157 – Hàng gửi đi bán, Có TK 152, 155, 156 tùy loại hàng, theo giá gốc. Khi bên nhận gửi bán báo cáo đã bán, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu và giá vốn: Nợ TK 131 hoặc 111, 112; Có TK 511; Đồng thời kết chuyển giá vốn: Nợ TK 632, Có TK 157. Toàn bộ quá trình đều phản ánh hàng gửi bán trong phạm vi tài sản.

Nghiệp vụ Bút toán Ghi chú
Xuất hàng gửi bán Nợ 157 / Có 155,156 Không ghi nhận doanh thu

Xử lý cuối kỳ và quyết toán thuế

Cuối kỳ, kế toán phải đối chiếu báo cáo bán hàng, biên bản đối chiếu công nợ với bên nhận gửi bán và kiểm tra số dư TK 157. Nếu hàng gửi bán có dấu hiệu giảm giá trị, doanh nghiệp xem xét trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho theo VAS, vẫn ghi nhận trong nhóm tài sản. Khi quyết toán thuế TNDN, giá vốn chỉ được tính khi hàng đã thực sự bán ra.

Ảnh hưởng hàng gửi bán đến báo cáo tài chính

Trên bảng cân đối kế toán, TK 157 được trình bày trong mục hàng tồn kho, làm tăng tổng tài sản ngắn hạn. Nếu nhầm sang nguồn vốn, các chỉ số thanh toán hiện hành, vòng quay hàng tồn kho, cơ cấu tài chính đều bị sai lệch. Điều này gây khó khăn khi phân tích tài chính và có thể khiến cơ quan thuế đặt nghi vấn về tính trung thực của báo cáo.

Ví dụ thực tế và sai sót thường gặp với TK 157

Case study SME gửi hàng cho đại lý

Giả sử công ty X gửi 200 triệu đồng hàng hóa cho đại lý. Kế toán ghi Nợ TK 157, Có TK 156 là 200 triệu. Cuối tháng, đại lý báo đã bán 150 triệu theo giá vốn, còn lại 50 triệu tồn kho, trong đó 10 triệu bị hư hỏng không bồi thường. Doanh nghiệp ghi giảm TK 157 và ghi nhận lỗ vào giá vốn cho phần hư hỏng, thể hiện đầy đủ rủi ro tài sản.

Sai sót phân loại hàng gửi bán và cách khắc phục

Lỗi thường gặp là ghi giảm hàng tồn kho và không hạch toán vào TK 157, hoặc trình bày nhầm ở phần công nợ, nguồn vốn. Hậu quả là báo cáo tài chính không phản ánh đúng tài sản doanh nghiệp đang kiểm soát. Cách khắc phục là rà soát hợp đồng gửi bán, phiếu xuất kho, báo cáo bán hàng để điều chỉnh lại toàn bộ các bút toán liên quan về đúng TK 157.

Kinh nghiệm tuân thủ VAS và làm việc với cơ quan thuế

Doanh nghiệp nên lưu trữ đầy đủ hợp đồng gửi bán, phiếu xuất kho, biên bản đối chiếu hàng tồn và công nợ với đại lý. Khi cơ quan thuế kiểm tra, việc chứng minh hàng gửi bán là tài sản tồn kho sẽ thuận lợi hơn, tránh bị ấn định doanh thu hay loại chi phí giá vốn. Việc tuân thủ đúng chuẩn mực VAS và Thông tư 133, 200 giúp doanh nghiệp an toàn khi quyết toán.

FAQ về hàng gửi bán là tài sản hay nguồn vốn

Câu hỏi: Hàng gửi bán là tài sản hay nguồn vốn?

Hàng gửi bán là tài sản, cụ thể là hàng tồn kho phản ánh trên TK 157, vì doanh nghiệp vẫn sở hữu, kiểm soát và chịu rủi ro cho đến khi hàng được bán ra, không thuộc nhóm vốn chủ sở hữu hay nợ phải trả.

Câu hỏi: Bút toán cơ bản khi xuất hàng gửi đi bán là gì?

Khi gửi hàng, kế toán ghi Nợ TK 157, Có TK 152, 155 hoặc 156 theo giá gốc. Chưa ghi nhận doanh thu, thuế GTGT hay giá vốn cho đến khi nhận được thông báo hàng đã bán từ bên nhận gửi bán.

Câu hỏi: Hàng gửi bán ảnh hưởng thế nào đến báo cáo tài chính?

Số dư TK 157 làm tăng tổng tài sản ngắn hạn trên bảng cân đối kế toán và ảnh hưởng các chỉ số thanh khoản, vòng quay hàng tồn kho. Nếu ghi nhận sai sang nguồn vốn, các chỉ tiêu tài chính và đánh giá sức khỏe doanh nghiệp sẽ bị méo mó.

Câu hỏi: Sai phân loại hàng gửi bán có bị phạt thuế không?

Nếu việc phân loại sai dẫn tới sai doanh thu, giá vốn hoặc lợi nhuận chịu thuế, cơ quan thuế có thể truy thu thuế TNDN, kèm tiền chậm nộp và xử phạt vi phạm hành chính. Do đó cần rà soát sớm để điều chỉnh cho đúng chuẩn mực kế toán.

Tóm lại, việc hiểu đúng bản chất hàng gửi bán là tài sản giúp kế toán ghi nhận chính xác hàng tồn kho, doanh thu, giá vốn và lợi nhuận trên báo cáo tài chính. Tuân thủ chuẩn mực VAS, Thông tư 133, 200 ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro truy thu, phạt chậm nộp và tiết kiệm thời gian giải trình với cơ quan thuế. Kế toán nên thường xuyên rà soát quy trình hạch toán TK 157, cập nhật quy định mới và đối chiếu chứng từ để đảm bảo số liệu luôn minh bạch, đáng tin cậy.

Bài viết cùng chủ đề