Giải đáp: Hàng gửi đi bán có phải hàng tồn kho không?

Hàng gửi đi bán có phải hàng tồn kho không là câu hỏi thường gặp, đặc biệt với kế toán mới hoặc doanh nghiệp SME.

Hiểu rõ bản chất và cách hạch toán chính xác loại tài sản này theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và Thông tư 200/2014/TT-BTC là rất quan trọng.

Bài viết này cung cấp cái nhìn toàn diện về định nghĩa, đặc điểm, sự khác biệt và cách quản lý Tài khoản 157 – Hàng gửi đi bán, giúp bạn tự tin hơn trong công tác kế toán.

Hàng gửi đi bán là gì trong kế toán?

Định nghĩa hàng gửi đi bán theo chuẩn mực và pháp luật

Trong kế toán Việt Nam, hàng gửi đi bán (hay hàng gửi bán đại lý, ký gửi) là những sản phẩm, hàng hóa mà doanh nghiệp đã xuất kho để gửi cho các đại lý, đơn vị nhận ký gửi hoặc các chi nhánh, cửa hàng phụ thuộc nhưng chưa được tiêu thụ và chưa ghi nhận doanh thu. Giá trị của số hàng này vẫn được tính theo giá gốc tại thời điểm xuất kho. Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 2 (VAS 02) về Hàng tồn kho và Thông tư 200/2014/TT-BTC, đây vẫn là một loại tài sản lưu động của doanh nghiệp.

Những đặc điểm của hàng gửi đi bán so với hàng tồn kho thường

Điểm khác biệt cốt lõi là vị trí vật lý và mục đích. Hàng tồn kho thông thường nằm trong kho của doanh nghiệp, sẵn sàng để bán hoặc sử dụng cho sản xuất. Trong khi đó, hàng gửi đi bán đã rời khỏi kho chính nhưng chưa hoàn tất giao dịch bán hàng, đang nằm tại một địa điểm khác như kho của đại lý hoặc điểm bán lẻ. Doanh nghiệp vẫn giữ quyền sở hữu và chịu rủi ro đối với số hàng này cho đến khi giao dịch được xác nhận.

Quyền sở hữu hàng gửi đi bán và ảnh hưởng đến báo cáo tài sản

Quyền sở hữu hàng gửi đi bán vẫn thuộc về doanh nghiệp cho đến khi hàng hóa được bán cho bên thứ ba. Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với báo cáo tài chính. Mặc dù không còn ở trong kho vật lý của doanh nghiệp, giá trị của hàng gửi đi bán vẫn phải được thể hiện là tài sản của doanh nghiệp trên Bảng cân đối kế toán, cụ thể là một phần của tài sản ngắn hạn, vì doanh nghiệp vẫn có quyền và trách nhiệm đối với nó.

Hàng gửi đi bán có phải là hàng tồn kho không?

Phân tích quan điểm pháp lý và kế toán về định nghĩa hàng tồn kho

Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 (VAS 02) và Thông tư 200/2014/TT-BTC, hàng tồn kho là những tài sản: được giữ để bán trong kỳ sản xuất, kinh doanh bình thường; đang trong quá trình sản xuất kinh doanh dở dang; hoặc là nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ để sử dụng trong quá trình sản xuất kinh doanh hoặc cung cấp dịch vụ. Hàng gửi đi bán, về bản chất, vẫn là “được giữ để bán” dù không còn nằm trong kho vật lý của doanh nghiệp.

So sánh hàng gửi đi bán và hàng tồn kho theo các đặc thù kế toán

Để hiểu rõ hơn, hãy cùng so sánh:

Đặc điểm	Hàng tồn kho thông thường
Vị trí vật lý	Tại kho của doanh nghiệp
Quyền sở hữu	Thuộc về doanh nghiệp
Mục đích	Sẵn sàng bán hoặc sản xuất
Đặc điểm	Hàng gửi đi bán
Vị trí vật lý	Tại kho của bên nhận ký gửi/đại lý
Quyền sở hữu	Thuộc về doanh nghiệp (cho đến khi bán)
Mục đích	Đang chờ bán, chưa ghi nhận doanh thu

Tài khoản phản ánh hàng gửi đi bán (TK 157) so với tài khoản hàng tồn kho (TK 156)

Mặc dù cả hai đều là tài sản, chúng được theo dõi trên các tài khoản kế toán riêng biệt để phản ánh đúng bản chất. Tài khoản 156 – Hàng hóa, dùng để phản ánh giá trị các loại hàng hóa mua vào, nhập kho, tồn kho và xuất kho của doanh nghiệp. Trong khi đó, Tài khoản 157 – Hàng gửi đi bán, được sử dụng để phản ánh giá trị hàng hóa, thành phẩm đã gửi đi bán cho các đại lý, đơn vị nhận ký gửi nhưng chưa được tiêu thụ và chưa ghi nhận doanh thu. Việc tách bạch này giúp doanh nghiệp quản lý và kiểm soát tốt hơn từng loại tài sản.

Hạch toán và quản lý tài khoản 157 – Hàng gửi đi bán

Các nghiệp vụ kế toán phổ biến trên TK 157

Khi phát sinh nghiệp vụ hàng gửi đi bán, kế toán ghi:

+ Nợ TK 157 (Giá gốc hàng gửi đi bán)

+ Có TK 155 (Thành phẩm) hoặc TK 156 (Hàng hóa)

Khi hàng gửi đi bán được tiêu thụ, kế toán sẽ ghi nhận doanh thu và giá vốn:

+ Ghi nhận giá vốn: Nợ TK 632 (Giá vốn hàng bán) / Có TK 157 (Giá gốc hàng đã bán)

+ Ghi nhận doanh thu: Nợ TK 131 (Phải thu khách hàng) / Có TK 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ)

Phương pháp theo dõi, mở sổ chi tiết hàng gửi đi bán

Để quản lý hiệu quả, doanh nghiệp cần mở sổ chi tiết theo dõi hàng gửi đi bán theo từng đối tác nhận gửi, từng loại hàng hóa, số lượng, đơn giá và thời điểm gửi. Việc này giúp kiểm soát số lượng tồn thực tế tại các điểm gửi, tránh thất thoát và sai sót trong quá trình kiểm kê. Đối với các SME, việc theo dõi thủ công có thể dễ dẫn đến nhầm lẫn. Sử dụng phần mềm kế toán sẽ là giải pháp tối ưu, tự động hóa quá trình hạch toán và đối chiếu.

Quản lý hàng gửi đi bán trong báo cáo tài chính và kiểm kê tồn kho

Hàng gửi đi bán được trình bày trên Bảng cân đối kế toán tại mục “Hàng tồn kho” thuộc phần “Tài sản ngắn hạn” theo giá gốc. Doanh nghiệp cần lưu ý kiểm kê định kỳ, đối chiếu số liệu sổ sách với biên bản xác nhận của bên nhận hàng gửi đi bán để đảm bảo tính chính xác. Một sai lầm phổ biến là không theo dõi sát sao, dẫn đến chênh lệch giữa sổ sách và thực tế, ảnh hưởng đến tính trung thực của báo cáo tài chính và tiềm ẩn rủi ro thuế.

FAQ về hàng gửi đi bán là tài sản hay nguồn vốn

Q1: Hàng gửi đi bán có được tính là hàng tồn kho không?

Trả lời: Theo quan điểm kế toán, hàng gửi đi bán vẫn được coi là một bộ phận của hàng tồn kho về mặt giá trị tài sản, dù không còn nằm trong kho vật lý của doanh nghiệp. Nó được phân loại là tài sản lưu động trên Bảng cân đối kế toán.

Q2: Tài khoản nào phản ánh hàng gửi đi bán?

Trả lời: Tài khoản 157 “Hàng gửi đi bán” dùng để ghi nhận trị giá hàng hóa, thành phẩm đã gửi đi bán theo nguyên tắc giá gốc, chờ xác nhận tiêu thụ.

Q3: Quyền sở hữu hàng gửi đi bán thuộc về ai?

Trả lời: Hàng gửi đi bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp cho tới khi có bằng chứng xác thực về việc hàng hóa đã được bán cho bên thứ ba và doanh nghiệp ghi nhận doanh thu.

Q4: Làm sao quản lý tốt hàng gửi đi bán trong doanh nghiệp?

Trả lời: Để quản lý hiệu quả, doanh nghiệp cần mở sổ chi tiết theo dõi theo từng đối tác, kiểm kê định kỳ, đối chiếu số liệu thường xuyên với bên nhận hàng và sử dụng phần mềm kế toán để tự động hóa quy trình.

Việc xác định hàng gửi đi bán có phải là hàng tồn kho đòi hỏi sự hiểu biết rõ ràng về các quy định kế toán.

Dù không còn nằm trong kho của doanh nghiệp, hàng gửi đi bán vẫn là tài sản lưu động quan trọng và cần được quản lý, hạch toán cẩn trọng trên Tài khoản 157 theo đúng nguyên tắc giá gốc.

Kế toán viên cần theo dõi chi tiết, đối chiếu định kỳ và đảm bảo thông tin chính xác trên báo cáo tài chính để tránh sai sót.

Nắm vững kiến thức này giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và tối ưu hóa quản lý tài sản cũng như báo cáo tài chính.

Doanh nghiệp nên thường xuyên rà soát quy trình nội bộ để đảm bảo tuân thủ đầy đủ các chuẩn mực và thông tư hiện hành.

Bài viết cùng chủ đề