Nếu tài sản doanh nghiệp phá sản không đủ thanh toán nợ không bảo đảm thì

Nếu tài sản doanh nghiệp phá sản không đủ thanh toán nợ không bảo đảm thì việc nắm rõ thứ tự ưu tiên theo Điều 54 Luật Phá sản 2014 là cực kỳ quan trọng đối với kế toán, chủ nợ và chủ doanh nghiệp. Quy định về phân bổ theo tỷ lệ %, trách nhiệm lập báo cáo tài chính và quyết toán thuế TNDN trước khi bị tuyên bố phá sản sẽ giúp đảm bảo tuân thủ pháp luật và hạn chế rủi ro cho các bên liên quan.

Thứ tự ưu tiên thanh toán khi DN phá sản

Luật Phá sản 2014 quy định: nếu tài sản còn lại của doanh nghiệp không đủ thanh toán mọi khoản nợ thì phải chia theo đúng thứ tự ưu tiên. Tài sản được dùng để trả nợ có bảo đảm bằng chính tài sản bảo đảm trước, phần thiếu mới quay về “xếp hàng” cùng nợ không bảo đảm trong danh sách chủ nợ.

5 thứ tự ưu tiên theo Luật Phá sản 2014

Dưới đây là phiên bản ngắn gọn – dễ hiểu của nội dung bạn cung cấp:

Theo khoản 1 Điều 54 Luật Phá sản 2014, sau khi đã xử lý xong nợ có bảo đảm, phần tài sản còn lại của doanh nghiệp được phân chia theo thứ tự:

1. Chi phí phá sản (quản tài viên, thanh lý tài sản, án phí, công bố thông tin).
2. Quyền lợi của người lao động gồm tiền lương, trợ cấp thôi việc, BHXH, BHYT và các quyền lợi hợp pháp khác.
3. Các khoản nợ phát sinh sau khi mở thủ tục phá sản nhằm phục hồi hoạt động doanh nghiệp.
4. Nghĩa vụ tài chính với Nhà nước (chủ yếu là thuế).

5. Nợ không bảo đảm và phần nợ còn lại của nợ có bảo đảm.

Quy tắc khi tài sản không đủ trả nợ

Nếu giá trị tài sản không đủ để thanh toán hết cho một thứ tự, các đối tượng cùng thứ tự sẽ được trả theo tỷ lệ phần trăm tương ứng với số nợ. Ví dụ, nhóm nợ thuế và nợ không bảo đảm ở cùng thứ tự thì cùng chia theo tỷ lệ, không ai được ưu tiên hơn trong nhóm này. Như vậy, chủ nợ thường (không có tài sản bảo đảm) thường là bên chịu rủi ro cao nhất, có thể chỉ thu hồi được một phần nhỏ hoặc không thu được gì.

Tham khảo thêm: Chủ doanh nghiệp bỏ trốn có được thành lập doanh nghiệp mới không?

Hạch toán kế toán và quyết toán thuế khi DN phá sản

Bút toán thanh lý tài sản và chi phí phá sản

Kế toán phải lập báo cáo tài chính và quyết toán thuế TNDN cuối cùng trước khi Tòa án tuyên bố phá sản.

Tài sản cố định, bất động sản đầu tư và hàng tồn kho khi thanh lý được ghi nhận doanh thu, chi phí, lỗ thanh lý nếu có chứng từ hợp lệ được tính vào chi phí được trừ.

Các chi phí phá sản như quản tài viên, thanh lý, kiểm toán, án phí được ưu tiên thanh toán và thường được tính vào chi phí được trừ nếu phát sinh trước thời điểm chốt quyết định phá sản.

Hạch toán đúng giúp doanh nghiệp minh bạch, giảm rủi ro tranh chấp và đảm bảo quyền lợi cho Nhà nước, người lao động và chủ nợ.

Xử lý nợ thuế, sai sót thường gặp và chứng từ

Nghĩa vụ thuế với Nhà nước (thuế GTGT, thuế TNDN, thuế TNCN còn nợ, tiền phạt, tiền chậm nộp) nằm ở thứ tự ưu tiên cao hơn nợ không bảo đảm. Cơ quan thuế vẫn có quyền cưỡng chế trong phạm vi tài sản còn lại của doanh nghiệp theo Luật Quản lý thuế. Sai sót SME thường gặp là: không nộp tờ khai quyết toán thuế TNDN cuối kỳ, không khóa sổ đầy đủ, bỏ sót doanh thu thanh lý tài sản, hoặc không lưu đủ chứng từ chi phí phá sản, dẫn đến bị loại chi phí khi cơ quan thuế kiểm tra sau này.

Case thực tế và rủi ro đối với chủ nợ phá sản

Ví dụ phân bổ tỷ lệ % khi tài sản không đủ

Giả sử một SME bị tuyên bố phá sản, tổng tài sản còn lại sau thanh lý là 300 triệu đồng, trong khi tổng nợ phải trả là 800 triệu, bao gồm chi phí phá sản, lương, thuế và nợ không bảo đảm. Quản tài viên, Thẩm phán sẽ lập bảng phân chia như sau:

Nhóm nợ	Số nợ (triệu)	Tỷ lệ & số được trả
Chi phí phá sản, lương	70	Ưu tiên trả đủ 100%
Thuế và nợ không bảo đảm	730	Cùng thứ tự, chia theo % từ 230 triệu còn lại

Như vậy chủ nợ thường chỉ nhận được một tỷ lệ nhỏ so với số nợ ban đầu, phần còn lại bị xóa theo quyết định phá sản.

Rủi ro và kinh nghiệm cho chủ nợ, kế toán

Rủi ro lớn nhất của chủ nợ không bảo đảm là chỉ được thanh toán sau cùng, lại theo tỷ lệ, nên rất dễ mất phần lớn khoản phải thu trên sổ kế toán. Khi thấy đối tác có dấu hiệu mất khả năng thanh toán, kế toán nên rà soát hạn mức tín dụng, yêu cầu bảo đảm, hoặc dừng cung cấp hàng hóa nếu cần. Đồng thời, phải theo dõi chặt hồ sơ phá sản, bảng phân chia tài sản để kịp thời khiếu nại với Tòa án nếu cho rằng quản tài viên phân bổ sai thứ tự ưu tiên.

FAQ về nợ không bảo đảm khi DN phá sản

Câu 1: Nợ không bảo đảm trong phá sản có được trả không?

Có, nhưng chỉ sau khi đã thanh toán đủ chi phí phá sản, lương, trợ cấp, nợ phục hồi và nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Nếu tài sản không đủ, các chủ nợ không bảo đảm được thanh toán theo tỷ lệ phần trăm tương ứng với số nợ ghi trong danh sách chủ nợ.

Câu 2: Nợ thuế của doanh nghiệp phá sản được ưu tiên thế nào?

Nghĩa vụ tài chính với Nhà nước (thuế, phí, tiền phạt, tiền chậm nộp) được xếp cùng thứ tự với nợ không bảo đảm nhưng đứng sau chi phí phá sản, lương và nợ phục hồi sản xuất. Thực tế, cơ quan thuế thường được thanh toán phần lớn hơn do được quản tài viên và Tòa án giám sát rất chặt.

Câu 3: Hạch toán thanh lý tài sản khi phá sản ra sao?

Kế toán ghi nhận thanh lý theo chuẩn mực: ghi giảm tài sản, ghi nhận doanh thu, chi phí và chênh lệch lãi, lỗ; lập báo cáo tài chính và tờ khai quyết toán thuế TNDN cuối cùng theo Thông tư 200. Lưu ý lưu đầy đủ chứng từ đấu giá, hợp đồng bán tài sản, biên bản thanh lý để chứng minh chi phí, doanh thu hợp lệ.

Câu 4: Chủ nợ thường cần làm gì để hạn chế rủi ro?

Chủ nợ nên thường xuyên theo dõi tình hình tài chính của khách hàng, yêu cầu tài sản bảo đảm khi giá trị giao dịch lớn, chủ động nộp yêu cầu đòi nợ đúng thời hạn trong thủ tục phá sản và kiểm tra kỹ quyết định phân chia tài sản. Nếu phát hiện sai sót về thứ tự ưu tiên hoặc tỷ lệ %, có thể khiếu nại Tòa án theo quy định.

Hiểu đúng quy định “nếu tài sản doanh nghiệp phá sản không đủ thanh toán nợ không bảo đảm thì xử lý thế nào” giúp kế toán chủ động hơn trong việc lập báo cáo tài chính cuối cùng và thực hiện quyết toán thuế TNDN đúng quy định.

Việc tuân thủ đúng thứ tự ưu tiên thanh toán, thực hiện hạch toán minh bạch và lưu trữ chứng từ đầy đủ là cơ sở quan trọng để tránh tranh chấp, khiếu nại và giảm rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp sau này.

Kế toán cần thường xuyên rà soát quy trình nội bộ, cập nhật Luật Phá sản, Luật Quản lý thuế và các thông tư kế toán để đảm bảo xử lý đúng khi doanh nghiệp rơi vào tình huống phá sản.

Bài viết cùng chủ đề