Tiêu chuẩn ghi nhận tài sản cố định theo thông tư 200

Tiêu chuẩn ghi nhận tài sản cố định theo Thông tư 200 là vấn đề mà kế toán doanh nghiệp thường băn khoăn, đặc biệt khi phân loại giữa tài sản cố định và công cụ dụng cụ. Chỉ khi tài sản thỏa đồng thời tiêu chuẩn của chuẩn mực kế toán Việt Nam và quy định về giá trị, thời gian sử dụng thì mới được ghi nhận vào tài khoản 211, 213 và trích khấu hao hợp lệ. Nếu phân loại sai, báo cáo tài chính bị bóp méo, chi phí khấu hao có thể bị loại khi kiểm tra thuế. Bài viết này hướng dẫn từng bước cách hiểu và áp dụng đúng, bám sát Thông tư 200, Thông tư 45 và các chuẩn mực liên quan.

Khung pháp lý và tiêu chuẩn ghi nhận tài sản cố định theo Thông tư 200

Tài sản cố định theo chuẩn mực kế toán và mối liên hệ với Thông tư 200

Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam, tài sản cố định hữu hình và vô hình phải phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh, mang lại lợi ích kinh tế trong tương lai và được doanh nghiệp nắm giữ lâu dài. Thông tư 200 chủ yếu quy định hệ thống tài khoản và phương pháp hạch toán cho các tài sản này, trong đó tài khoản 211 dùng cho hữu hình, 213 dùng cho vô hình, 214 dùng cho hao mòn.

4 tiêu chuẩn ghi nhận và ngưỡng giá trị tối thiểu

Một tài sản được ghi nhận là tài sản cố định khi: chắc chắn thu được lợi ích kinh tế; nguyên giá xác định được đáng tin cậy; thời gian sử dụng trên một năm; và đạt ngưỡng giá trị tối thiểu theo quy định. Hiện nay, ngưỡng này là từ ba mươi triệu đồng cho một tài sản, theo chế độ quản lý và trích khấu hao. Nếu không đạt một trong các tiêu chuẩn trên, tài sản phải hạch toán là công cụ dụng cụ hoặc chi phí.

So sánh khái quát giữa Thông tư 200, Thông tư 133 và chuẩn mực quốc tế

Nội dung	Thông tư 200	Thông tư 133 và chuẩn mực quốc tế
Tiêu chuẩn ghi nhận	Dựa trên chuẩn mực Việt Nam và ngưỡng ba mươi triệu đồng	Tiêu chuẩn tương tự về lợi ích và thời gian, nhưng linh hoạt hơn về ngưỡng giá trị
Mục tiêu áp dụng	Doanh nghiệp vừa và lớn	Doanh nghiệp nhỏ và các đơn vị theo chuẩn mực quốc tế

Từ năm tài chính 2026, chế độ kế toán mới sẽ thay thế dần Thông tư 200 nhưng các nguyên tắc cốt lõi về tài sản cố định vẫn được kế thừa.

Hướng dẫn áp dụng tiêu chuẩn tài sản cố định trong doanh nghiệp nhỏ và vừa

Checklist phân loại: tài sản cố định hay công cụ dụng cụ

Khi phát sinh một tài sản, kế toán nên đi lần lượt bốn bước: xem mục đích sử dụng có phục vụ hoạt động lâu dài hay không; đánh giá khả năng tạo lợi ích kinh tế; xác định thời gian sử dụng dự kiến trên một năm; kiểm tra giá trị có đạt từ ba mươi triệu đồng trở lên. Nếu thiếu một điều kiện, nên xem xét ghi nhận công cụ dụng cụ, chi phí trả trước hoặc chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ để tránh rủi ro về thuế.

Tài sản hình thành từ xây dựng cơ bản và điều kiện chuyển sang tài khoản 211

Đối với các công trình xây dựng, chi phí thường được tập hợp vào tài khoản xây dựng cơ bản dở dang. Chỉ khi công trình hoàn thành, được nghiệm thu, đưa vào sử dụng và đồng thời thỏa tiêu chuẩn tài sản cố định thì mới kết chuyển sang tài khoản 211 hoặc 213. Phần chi phí không đáp ứng tiêu chuẩn, ví dụ nội thất rời giá trị nhỏ hoặc hạng mục tạm, nên kết chuyển về công cụ dụng cụ hoặc chi phí. Cách làm này giúp báo cáo tài chính phản ánh đúng cơ cấu tài sản và chi phí doanh nghiệp.

Chi phí sửa chữa, nâng cấp và các trường hợp đặc biệt

Chi phí sửa chữa lớn làm tăng công suất, kéo dài thời gian sử dụng hoặc nâng cao chất lượng tài sản có thể được vốn hóa, ghi tăng nguyên giá và tiếp tục trích khấu hao. Ngược lại, bảo dưỡng định kỳ chỉ nên ghi nhận vào chi phí sản xuất, bán hàng hoặc quản lý. Đối với quyền sử dụng đất, tài sản thuê tài chính, phần mềm quản trị, kế toán cần đối chiếu chuẩn mực liên quan và thỏa đủ tiêu chuẩn trước khi đưa vào tài khoản tài sản cố định để đảm bảo phù hợp kiểm toán và cơ quan thuế.

Sai sót thường gặp khi ghi nhận tài sản cố định và cách khắc phục

Ghi nhận sai tài sản dưới ngưỡng và gộp tài sản không phù hợp

Một sai sót phổ biến là đưa tài sản giá trị dưới ba mươi triệu đồng vào tài khoản 211 để tăng quy mô tài sản và phân bổ chi phí khấu hao. Khi bị kiểm tra, phần khấu hao này rất dễ bị loại, làm tăng thu nhập chịu thuế. Cũng có trường hợp gộp nhiều tài sản nhỏ, như ghế, bàn, thiết bị lẻ, thành một tài sản cố định chỉ để đủ ngưỡng, trong khi thực tế từng tài sản có vòng đời và mức độ sử dụng khác nhau.

Không tách riêng đất và nhà, nhầm lẫn giữa bất động sản đầu tư và tài sản sử dụng

Khi mua bất động sản, nhiều doanh nghiệp ghi nhận toàn bộ vào một khoản mục, không tách đất, nhà xưởng và phần cấu kiện kèm theo. Điều này dẫn tới việc trích khấu hao cả phần đất, trái với quy định. Ngoài ra, tài sản cho thuê hoặc nắm giữ để chờ tăng giá đôi khi vẫn bị hạch toán chung vào tài sản cố định sử dụng cho sản xuất, khiến báo cáo tài chính thiếu minh bạch. Chuẩn mực về bất động sản đầu tư và hướng dẫn trong Thông tư 200 yêu cầu tách riêng các khoản này.

Giải pháp: xây dựng quy chế nội bộ và rà soát định kỳ

Để hạn chế sai sót, doanh nghiệp nên xây dựng quy chế tài chính nội bộ quy định rõ ngưỡng phân loại tài sản, công cụ dụng cụ, quy trình xét duyệt đầu tư và nghiệm thu. Danh mục tài sản cố định cần được đối chiếu định kỳ với sổ sách, thẻ tài sản và tài liệu pháp lý. Khi có thay đổi về chuẩn mực hoặc chế độ kế toán mới, bộ phận kế toán nên cập nhật kịp thời, trao đổi với kiểm toán hoặc tư vấn thuế để điều chỉnh chính sách khấu hao và hạch toán phù hợp thực tế.

FAQ về tiêu chuẩn ghi nhận tài sản cố định

Tài sản dưới ba mươi triệu đồng có bao giờ được coi là tài sản cố định không?

Theo quy định hiện hành, ngưỡng giá trị là điều kiện bắt buộc bên cạnh thời gian sử dụng và lợi ích kinh tế. Tài sản dưới ba mươi triệu đồng thường được ghi nhận là công cụ dụng cụ hoặc chi phí trả trước, sau đó phân bổ vào chi phí doanh nghiệp trong kỳ.

Chi phí sửa chữa lớn có phải lúc nào cũng được vốn hóa vào tài sản cố định?

Không phải mọi chi phí sửa chữa đều được vốn hóa. Chỉ những khoản làm tăng rõ rệt công suất, chất lượng hoặc kéo dài đáng kể thời gian sử dụng của tài sản mới được ghi tăng nguyên giá. Các chi phí bảo trì, thay thế nhỏ nhằm duy trì trạng thái hoạt động bình thường nên hạch toán vào chi phí sản xuất, bán hàng hoặc quản lý phù hợp.

Từ năm tài chính 2026, doanh nghiệp có cần xem lại danh mục tài sản cố định theo chế độ mới không?

Khi chế độ kế toán mới có hiệu lực, doanh nghiệp nên rà soát lại toàn bộ danh mục tài sản, chính sách khấu hao và cách trình bày trên báo cáo tài chính. Mục tiêu là bảo đảm các tài sản vẫn đáp ứng tiêu chuẩn ghi nhận, việc hạch toán phù hợp quy định mới nhưng vẫn nhất quán với số liệu lịch sử đã lập theo Thông tư 200 để phục vụ so sánh và kiểm toán.

Ghi nhận sai tài sản cố định ảnh hưởng thế nào đến thuế thu nhập doanh nghiệp?

Nếu doanh nghiệp ghi nhận sai, chi phí khấu hao tương ứng có thể bị loại khỏi chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Khi đó thu nhập chịu thuế tăng, số thuế phải nộp tăng và có thể phát sinh tiền chậm nộp, xử phạt. Vì vậy, việc tuân thủ đúng tiêu chuẩn ghi nhận vừa giúp báo cáo tài chính minh bạch, vừa bảo vệ doanh nghiệp trước rủi ro thanh tra thuế.

Tóm lại, việc hiểu rõ và áp dụng đúng tiêu chuẩn ghi nhận tài sản cố định theo quy định về chuẩn mực kế toán và Thông tư 200 giúp doanh nghiệp phản ánh trung thực tình hình tài chính, kiểm soát chi phí và hạn chế rủi ro thuế. Kế toán nên sử dụng checklist bốn tiêu chí, bám sát các hướng dẫn về xây dựng cơ bản, sửa chữa và bất động sản để phân loại hợp lý. Doanh nghiệp cũng nên thường xuyên cập nhật quy định mới, rà soát lại danh mục tài sản và quy chế nội bộ để bảo đảm luôn tuân thủ pháp luật và sẵn sàng cho công tác kiểm toán, thanh tra.

Đọc thêm: Hao mòn tài sản cố định là tài sản ngắn hạn hay dài hạn

Bài viết cùng chủ đề

::contentReference[oaicite:11]{index=11}