Kiểm tra thuế quá 5 năm: Quy định, cách xử lý và rủi ro kế toán cần biết

Kiểm tra thuế quá 5 năm: Quy định, cách xử lý và rủi ro kế toán cần biết

Kiểm tra thuế quá 5 năm xử lý thế nào? Theo Luật Quản lý thuế 2019, dù đã quá 5 năm, cơ quan thuế vẫn được truy thu trong thời hiệu 10 năm, nhưng không được xử phạt hành chính nếu quá 2 năm kể từ ngày vi phạm. Điều này khiến nhiều SME lúng túng khi phải chuẩn bị lại BCTC VAS 01, tờ khai 03/TNDN và hóa đơn cũ. Do đó, kế toán cần nắm rõ thời hiệu, cách kê khai bổ sung, cách tính phạt chậm nộp và hướng xử lý khi bị truy thu sau nhiều năm để đảm bảo tuân thủ đúng quy định.

Thời hiệu kiểm tra và truy thu thuế

Kiểm tra thuế quá 5 năm vẫn hợp lệ nếu còn trong thời hiệu truy thu 10 năm theo Điều 111 Luật Quản lý thuế 2019. Đây là điểm kế toán cần nắm vì nhiều SME nhầm lẫn 5 năm là hết trách nhiệm. Thực tế, 5 năm chỉ liên quan nghĩa vụ lưu trữ chứng từ, còn truy thu thuế vẫn tiếp tục nếu phát hiện sai sót qua dữ liệu hóa đơn điện tử.

Thời hiệu truy thu 10 năm vs xử phạt 2 năm

Truy thu thuế GTGT, TNDN áp dụng tối đa 10 năm từ ngày hết hạn nộp tờ khai. Tuy nhiên, xử phạt hành chính chỉ áp dụng trong 2 năm; sau thời điểm đó, cơ quan thuế chỉ tính tiền chậm nộp 0.03%/ngày. Đây là nguyên tắc quan trọng khi doanh nghiệp cần đối chiếu quyết định kiểm tra.

Căn cứ pháp lý kiểm tra quá hạn

Theo Nghị định 125/2020, xử phạt chậm nộp, khai sai và truy thu áp dụng cả doanh nghiệp đang hoạt động lẫn doanh nghiệp đã giải thể trước đây. SME áp dụng Thông tư 133 có hồ sơ đơn giản hơn, nhưng vẫn phải cung cấp chứng từ 10 năm.

Truy thu thuế: 10 năm
Xử phạt hành chính: 2 năm
Truy cứu hình sự: Không thời hiệu nếu số thuế >100 triệu

Quy trình xử lý quyết toán chậm quá 5 năm

Khi bị kiểm tra thuế quá 5 năm, kế toán cần tái lập hồ sơ theo VAS 01 và đối chiếu tờ khai cũ để đảm bảo thống nhất dữ liệu. Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ giúp giảm truy thu và tránh đánh giá gian lận.

Bổ sung tờ khai và hồ sơ cần chuẩn bị

Doanh nghiệp nộp bổ sung tờ khai 03/TNDN và BCTC VAS 01 qua eTax. Nếu mất chứng từ, kế toán dùng sao kê ngân hàng, hóa đơn điện tử tải lại từ Tổng cục Thuế để xác minh. Sai sót kế toán quá 5 năm hạch toán Nợ TK 3331/Có TK 421 theo hướng dẫn Thông tư 200.

Phạt chậm nộp và cách tính cụ thể

Tiền chậm nộp tính theo công thức: Số thuế × 0.03% × số ngày chậm. Không có thời hiệu, áp dụng kể cả sau 10 năm nếu chưa nộp. Mức phạt tối đa 25 triệu/lần xử phạt.

Hồ sơ chứng minh không truy thu được

Doanh nghiệp có thể chứng minh đã kê khai đúng hạn bằng dữ liệu eTax cũ hoặc bản đối chiếu hóa đơn. Nếu đủ chứng cứ, có thể đề nghị không áp dụng truy thu do hết thời hiệu.

Thời hạn cơ quan thuế yêu cầu bổ sung

Không bị giới hạn nếu cơ quan thuế phát hiện dấu hiệu sai lệch qua đối chiếu hóa đơn điện tử, đặc biệt các kỳ kê khai thiếu, sai thuế GTGT đầu vào.

Rủi ro truy cứu và case study thực tế

Kiểm tra thuế quá 5 năm có thể phát sinh rủi ro lớn nếu doanh nghiệp che giấu doanh thu, kê khai thiếu hoặc mất chứng từ nhiều năm. Kế toán cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ để tránh đánh giá trốn thuế.

Sai sót thường gặp kiểm tra quá hạn

Sai sót phổ biến gồm mất hóa đơn quá 5 năm, không chứng minh chi phí được trừ, sai lệch doanh thu giữa sao kê và tờ khai. Điều này thường dẫn đến truy thu 20% thuế TNDN.

Case study: SME bị truy thu sau 7 năm

CT XYZ bị kiểm tra kỳ 2018 vào năm 2025: bị truy thu 500 triệu thuế TNDN và 75 triệu chậm nộp. Sau khi cung cấp hóa đơn scan và bảng đối chiếu, số thuế giảm còn 300 triệu, tránh bị xem là gian lận.

Rủi ro truy cứu trách nhiệm hình sự

Nếu số thuế trốn trên 100 triệu, doanh nghiệp có thể bị xử lý hình sự theo Điều 200 Bộ luật Hình sự, không có thời hiệu. Do đó cần rà soát kỹ hồ sơ nhiều năm.

Cách giảm thiểu rủi ro kiểm tra cũ

Doanh nghiệp nên lưu trữ điện tử vĩnh viễn hóa đơn, sao kê và BCTC; tự kiểm tra 3 năm/lần; đối chiếu thuế GTGT – TNDN, và xin xác nhận từ kiểm toán độc lập khi cần.

FAQ

Kiểm tra thuế quá 5 năm có truy thu được không?

Có, thời hiệu truy thu 10 năm theo Luật Quản lý thuế. Sau 2 năm chỉ tính phạt chậm nộp.

Phải lưu chứng từ bao lâu?

10 năm theo Luật Kế toán; hóa đơn điện tử lưu trên hệ thống thuế vĩnh viễn.

Bị truy thu thuế 7 năm xử lý thế nào?

Nộp bổ sung tờ khai 03/TNDN, cung cấp hóa đơn scan, kháng cáo thời hiệu nếu kê khai đúng.

Trốn thuế 200 triệu có bị hình sự không?

Có, vượt mức 100 triệu bị truy cứu hình sự và không có thời hiệu xử lý.

Kiểm tra thuế quá hạn 5 năm là tình huống khó nhưng có thể xử lý nếu nắm rõ thời hiệu và chuẩn bị hồ sơ VAS đầy đủ. Kế toán cần rà soát sổ sách định kỳ, đối chiếu hóa đơn điện tử và cập nhật quy định thuế mới để tránh rủi ro truy thu lớn. Hãy chủ động củng cố hệ thống lưu trữ, kiểm tra nội bộ và tham khảo thêm các hướng dẫn kế toán – thuế chuyên sâu để đảm bảo tuân thủ pháp luật.

Bài viết cùng chủ đề