Giải thể công ty có bị thanh tra thuế không?

“Giải thể công ty có bị thanh tra thuế không? Tìm hiểu quy định, điều kiện được miễn kiểm tra, rủi ro truy thu và cách chuẩn bị hồ sơ để tránh bị xử phạt.”

Quy định thanh tra thuế khi giải thể công ty

Giải thể công ty có bắt buộc thanh tra thuế không?

Về nguyên tắc, giải thể công ty không đồng nghĩa bắt buộc phải thanh tra thuế tại chỗ. Doanh nghiệp có trách nhiệm tự lập hồ sơ quyết toán thuế TNDN (03/TNDN), tờ khai thuế GTGT, thuế TNCN và báo cáo tài chính cuối cùng theo VAS 01, sau đó nộp cho cơ quan thuế để được xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế. Cơ quan thuế có thể dựa trên phân tích rủi ro để quyết định có kiểm tra hay không.

Tham khảo thêm: Giải thể công ty mất bao lâu

Điều kiện được miễn kiểm tra, thanh tra quyết toán

Theo thực tiễn áp dụng Luật Quản lý thuế 2019 và Nghị định 126/2020, nhiều chi cục thuế ưu tiên miễn kiểm tra tại trụ sở đối với doanh nghiệp có rủi ro thấp: nộp tờ khai đúng hạn, không nợ thuế, số liệu kê khai 2–3 năm gần nhất nhất quán, không phát sinh hoàn thuế GTGT lớn, không có dấu hiệu sử dụng hóa đơn bất thường. Doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng Thông tư 133, doanh thu ổn định, ít giao dịch rủi ro thường có khả năng được miễn kiểm tra cao hơn.

Trường hợp bắt buộc dễ bị thanh tra khi giải thể

Ngược lại, doanh nghiệp có dấu hiệu trốn thuế, kê khai lỗ nhiều năm liên tiếp, sử dụng hóa đơn đầu vào, đầu ra bất thường, đề nghị hoàn thuế GTGT lớn hoặc có đơn tố cáo… thường được cơ quan thuế đưa vào diện kiểm tra, thanh tra trước khi ra thông báo hoàn thành nghĩa vụ thuế. Khi đó, hồ sơ giải thể chỉ được tiếp tục sau khi kết thúc thanh tra và doanh nghiệp đã nộp đủ số thuế bị truy thu, tiền phạt và tiền chậm nộp (nếu có).

Quy trình quyết toán và chuẩn bị thanh tra khi giải thể

Hồ sơ quyết toán thuế bắt buộc khi giải thể

Sau khi có quyết định giải thể, doanh nghiệp phải lập và nộp đầy đủ: tờ khai quyết toán thuế TNDN mẫu 03/TNDN, tờ khai thuế GTGT (mẫu 01/GTGT), quyết toán thuế TNCN nếu có chi trả thu nhập, báo cáo tài chính theo VAS 01 và chế độ kế toán Thông tư 200 hoặc 133. Kèm theo đó là phụ lục công nợ thuế, sao kê các tài khoản thuế phải nộp, báo cáo tình hình sử dụng hóa đơn và biên bản hủy hóa đơn (nếu dừng sử dụng).

Chuẩn bị hồ sơ kế toán để giảm rủi ro thanh tra

Để giảm khả năng bị thanh tra, kế toán cần kiểm tra chéo số liệu giữa báo cáo tài chính, sổ sách chi tiết và các tờ khai thuế, đặc biệt là doanh thu, chi phí và thuế GTGT đầu vào, đầu ra. Hóa đơn điện tử, hợp đồng, bảng lương, chứng từ thanh toán phải được sắp xếp theo từng năm, lưu tối thiểu 10 năm. Chi phí giải thể nên được hạch toán rõ ràng, có đầy đủ chứng từ hợp lệ để nếu bị kiểm tra vẫn chứng minh được là chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.

So sánh kiểm tra trước giải thể và hậu kiểm sau giải thể

Tiêu chí	Kiểm tra trước giải thể	Hậu kiểm sau giải thể
Thời điểm	Trước khi cơ quan thuế xác nhận hoàn thành nghĩa vụ	Sau khi doanh nghiệp đã bị xóa tên
Hệ quả	Trì hoãn giải thể, truy thu tại mức doanh nghiệp	Truy thu, phạt, có thể quy trách nhiệm cho chủ doanh nghiệp

Dù kiểm tra trước hay sau giải thể, cơ quan thuế đều có quyền truy thu thuế, tính tiền chậm nộp và phạt vi phạm nếu phát hiện sai sót trong hồ sơ quyết toán và báo cáo tài chính.

Rủi ro thanh tra và case study thực tế khi giải thể

Sai sót phổ biến dẫn đến bị thanh tra thuế

Một số sai sót hay gặp là sử dụng hóa đơn đầu vào không hợp lệ, chi phí giải thể không có đủ chứng từ, kê khai lỗ lớn hoặc lỗ liên tục nhưng không có thuyết minh hợp lý, chênh lệch doanh thu giữa hóa đơn, sổ sách và tờ khai thuế GTGT. Ngoài ra, chậm nộp tờ khai quyết toán, còn nợ thuế hoặc có đề nghị hoàn thuế GTGT lớn cũng là các yếu tố khiến hồ sơ rơi vào diện rủi ro cao, dễ bị đưa vào kế hoạch thanh tra.

Case study: doanh nghiệp nhỏ bị thanh tra khi giải thể

Ví dụ, một công ty thương mại nhỏ khi giải thể phát sinh 200 triệu đồng chi phí “dịch vụ tư vấn” nhưng chỉ có hóa đơn đầu vào từ nhà cung cấp rủi ro cao, không có hợp đồng, biên bản nghiệm thu. Cơ quan thuế chọn hồ sơ này để kiểm tra, loại toàn bộ 200 triệu khỏi chi phí được trừ, truy thu thuế TNDN và phạt 20% số thuế truy thu. Thủ tục giải thể bị kéo dài thêm vài tháng do phải bổ sung giải trình và nộp tiền chậm nộp.

Kinh nghiệm xử lý khi bị thanh tra và mức phạt thường gặp

Khi nhận thông báo kiểm tra, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ sổ cái, sổ chi tiết, bảng kê hóa đơn, hợp đồng, chứng từ thanh toán của ít nhất 5 năm gần nhất. Nếu phát hiện sai sót rõ ràng, nên tự giác kê khai bổ sung, nộp thêm thuế và tiền chậm nộp trước khi đoàn thanh tra lập biên bản để giảm mức phạt. Thông thường, ngoài truy thu, doanh nghiệp có thể bị phạt 20% số thuế khai thiếu và tiền chậm nộp 0,03% mỗi ngày, tùy mức độ vi phạm.

Câu hỏi thường gặp về thanh tra thuế khi giải thể công ty

Giải thể công ty có bắt buộc bị thanh tra thuế không?

Giải thể công ty không bắt buộc lúc nào cũng bị thanh tra thuế tại trụ sở. Phần lớn trường hợp, doanh nghiệp chỉ cần nộp đầy đủ hồ sơ quyết toán thuế và báo cáo tài chính, cơ quan thuế xem xét trên hồ sơ. Tuy nhiên, nếu có dấu hiệu rủi ro hoặc thuộc diện kiểm tra theo kế hoạch, cơ quan thuế vẫn có thể ra quyết định kiểm tra, thanh tra trước khi xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Điều kiện nào giúp doanh nghiệp dễ được miễn kiểm tra khi giải thể?

Doanh nghiệp nộp tờ khai thuế đúng hạn, không nợ thuế, không đề nghị hoàn thuế GTGT lớn, số liệu kê khai nhất quán nhiều năm, không có hóa đơn đáng ngờ và không thuộc ngành nghề rủi ro cao thường được xếp loại rủi ro thấp. Với nhóm này, cơ quan thuế thường giải quyết hồ sơ giải thể theo hướng kiểm tra trên hồ sơ, không xuống làm việc trực tiếp tại doanh nghiệp, trừ khi phát sinh dấu hiệu bất thường.

Nếu bị thanh tra thuế khi giải thể thì thủ tục giải thể có bị dừng lại không?

Khi doanh nghiệp bị đưa vào diện kiểm tra, thanh tra, hồ sơ giải thể về cơ bản sẽ tạm “chờ” đến khi có kết luận chính thức. Sau khi đoàn thanh tra ban hành biên bản, quyết định xử lý, doanh nghiệp nộp đủ số thuế bị truy thu, tiền phạt và tiền chậm nộp, cơ quan thuế mới xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế. Khi đó, doanh nghiệp mới tiếp tục nộp hồ sơ giải thể tại cơ quan đăng ký kinh doanh để được xóa tên.

Rủi ro lớn nhất nếu bị thanh tra thuế khi giải thể là gì?

Rủi ro lớn nhất là bị truy thu thuế TNDN, thuế GTGT, thuế TNCN do chi phí không đủ chứng từ, doanh thu kê khai thiếu hoặc sử dụng hóa đơn rủi ro, kèm theo phạt 20% số thuế truy thu và tiền chậm nộp. Ngoài ra, thủ tục giải thể có thể bị kéo dài nhiều tháng, làm phát sinh thêm chi phí và có thể ảnh hưởng đến chủ doanh nghiệp nếu cơ quan thuế xác định có hành vi trốn thuế.

Tóm lại, giải thể công ty có bị thanh tra thuế hay không phụ thuộc vào mức độ rủi ro và lịch sử tuân thủ, không phải lúc nào cũng kiểm tra tại chỗ. Chuẩn bị sổ sách đầy đủ, lập BCTC theo VAS 01, kê khai thuế trung thực và lưu trữ chứng từ đúng quy định sẽ giúp giảm nguy cơ thanh tra, truy thu và xử phạt. Doanh nghiệp nên rà soát quy trình nội bộ, cập nhật quy định mới và nắm rõ hướng dẫn về quyết toán thuế, chi phí được trừ và thủ tục giải thể trước khi nộp hồ sơ.

Bài viết cùng chủ đề